กฎหมายลิขสิทธิ์เพลง Happy Birthday
28 เมษายน 2568
Business Leader / กองบรรณาธิการ THE LEADERS
เชื่อว่าทุกคนต้องรู้จักเพลง Happy Birthday ต้องเคยร้องอวยพรเพลงนี้ให้ผู้อื่น แต่ก็อาจจะไม่ทราบชัดว่าเพลงนี้มีลิขสิทธิ์หรือไม่? และใครเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์นั้น? เมื่อไม่นานมานี้ มีคดีเกิดขึ้นที่สหรัฐอเมริกา นับเป็นคดีประวัติศาสตร์เพราะศาลถึงปัญหาลิขสิทธิ์ของเพลงนี้เป็นของใครจากเพลงที่ร้องกันมาเกีอบ 100 ปี
เพลง Happy Birthday มีต้นกำเนิดจากทำนองของเพลง Good Morning to All ซื่งแต่งโดยนาง Mildred Hill และน้องสาว Patty ซึ่งเป็นครูสอนโรงเรียนอนุบาลในรัฐเคนตักกี้ และได้รับการตีพิมพ์เป็นครั้งแรกในปี ค.ศ. 1893 โดยบริษัท Clayton F. Summy Company
ส่วนเนื้อร้องของเพลงเพิ่งมาปรากฏในศตวรรษที่ 20 โดยไม่เป็นที่แน่ชัดว่าใครแต่ง แต่ในปี ค.ศ.1935 บริษัท Summy ก็ได้จดทะเบียนลิขสิทธิ์เพลง Happy Birthday to You (ลิขสิทธิ์ในสหรัฐอเมริกาต้องจดทะเบียน) บริษัท Warner/Chappell ซึ่งเป็นบริษัทลูกของ Warner Music อ้างว่าได้ลิขสิทธิ์มาเมื่อปี ค.ศ.1988 เมื่อไปทำการซื้อบริษัทแห่งหนึ่งซึ่งเป็นเจ้าของแค๊ตตาล็อคเพลงของ Summy ด้วย
ตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา บริษัท Warner/Chappell ก็อ้างลิขสิทธิ์ในเพลง Happy Birthday มาตลอดและเก็บค่าสิทธิจากคนที่เอาไปใช้ในทางพาณิชย์เช่น เอาไปร้องในภาพยนต์ เป็นต้น
จนกระทั่งในปี ค.ศ.2013 Jennifer Nelson นักสร้างภาพยนต์อิสระที่มีแผนจะสร้างสารคดีเกี่ยวกับเพลงได้ยื่นฟ้องคดีนี้ และกลายเป็นคดีที่ถูกติดตามอย่างใกล้ชิดเพราะเป็นคดีที่ท้าทายลิขสิทธิ์ซึ่งมีมายาวนาน
ในที่สุดคดีนี้ก็มีคำพิพากษาออกมาโดยผู้พิพากษา George H. King แห่งศาล U.S. District Court ในLos Angeles ได้พิจารณาจากโดยมีเอกสารหลักฐานการจดทะเบียนลิขสิทธิ์และหนังสือเพลงที่เก่าจนกระดาษเหลืองเพราะมีอายุย้อนไปกว่าศตวรรษ และตัดสินในคำพิพากษาหนา 43 หน้าว่า แม้บริษัท Summy จะตีพิมพ์ต้นฉบับเพลง Good Morning to All แต่ไม่มีสิทธิอันใดในคำร้องเพลง Happy Birthday ส่วนการอ้างว่ามีลิขสิทธิ์ในเพลง Happy Birthday to You ก็ไม่อาจรับฟังได้ เพราะไม่ปรากฏหลักฐานว่าบริษัท Summy เคยได้รับสิทธิในเนื้อร้องของเพลง Happy Birthday บริษัทจำเลย(บริษัท Warner/Chappell)ในฐานะผู้กล่าวอ้างว่าได้รับสิทธิต่อ ย่อมไม่ได้เป็นเจ้าของลิขสิทธิ์ที่มีผลในเนื้อเพลง Happy Birthday
คำพิพากษานี้นอกจากจะทำให้บริษัท Warner/Chappell หมดสิทธิในเพลงดังกล่าวลงแล้ว ยังจะมีผลตามมาถึงค่าสิทธิที่ทางบริษัทได้เก็บไปโดยไม่มีสิทธิไปแล้วจะต้องเอามาคืนด้วย ซึ่งในแต่ละปีบริษัท Warner/Chappell เก็บเงินค่าสิทธิได้ราว 2 ล้านเหรียญ
ที่มา
จาก “Happy Birthday” Copyright Invalidated by Judge, The New York Times, 22 September 2015
